ኣብ ሰሜናዊ ትግራይ፡ ብሰብ-ሰራሕን ተፈጥሮኣውን ምኽንያታት ባዲሞም ዝነበሩ ከባብታት ንምሕዋይ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ብዙሓት ስራሕቲ ተሰሪሖም’ዮም። ብእጽዋት ክሽፈኑ’ውን ጀሚሮም ኣለዉ።

ኣብ ሰሜናዊ ትግራይ፡ ብሰብ-ሰራሕን ተፈጥሮኣውን ምኽንያታት ባዲሞም ዝነበሩ ከባብታት ንምሕዋይ ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ብዙሓት ስራሕቲ ተሰሪሖም’ዮም። ብእጽዋት ክሽፈኑ’ውን ጀሚሮም ኣለዉ።

እዚ ከኣ እኹል ማይ ክህልዉ ካብ ምግባሩ፡ ብተወሳኺ ንእንስሳት ዘገዳምን ኣናህብን ናብ ዝነበርዎ ክምለሱ ኣኽኢሉ’ሎ።

ጋዜጠኛ ቢቢሲ ጀስቲን ሮውላት ናብ ትግራይ ኣብ ዝተጓዓዘሉ እዋን፡ ብዙሓት ዘገረምዎ ነገራት ከምዝረኣየ ይዛረብ። ብኣናህብ ዝተነኸሰሉ እዋን ግን ፈጺሙ ዘይርስዖ ተጓንፎ’ዩ።

እቲ ከባቢ ናይ ምሕዋይ ስራሕ ብመሪሕነት ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝካየድ ኮይኑ፡ ኣብ ዓለምና ኣዝዮም ዝተሃሰዩ ከባብታት መሊስካ ብኣግራብ ንምሽፋን ዓሊሙ ከምዝተጀመረ ጀስቲን ይገልጽ።

ተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር ሳራ ተወልደብርሃን (ዶክተር) ነቲ ስራሕ ካብ ዝቆጻጸሩ ተመራመርቲ ሓንቲ’ያ። ንጀስቲን ናብቲ ቦታ ዝወሰደቶ’ውን ንሳ እያ።

“እዚ ዝመሰለ ዓብዪ ፕሮጀክት ብግቡእ ሓጹር ከይተሰርሓሉ ብምርኣየይ እናገረመኒ ስዒበያ” ይብል ጀስቲን።

ዶክተር ሳራ እናመርሓቶ ናብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ዝከፋፈሉ መደበር ፈልሲ በጺሑ።

“እቲ ከባቢ ደስ ዘብልን ሰላማዊ ስምዒት ዝፈጥረልካን’ዩ። ኣዕዋፍ ክዝምራ ክትሰምዕ ከለኻ ድማ ብጣዕሚ የሕጉሰካ” ክብል ነቲ ኩነታት ይገልጾ።

“ቆልዓ ኮይነ ብዛዕባ ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጵያ ዝሰምዖ ምስዝነበርኩ ታሪኽ ዝራኸብ ኣይኮነን። ኣብ 1980ታት [ኣ.ኣ] ተኸሲቱ ዝነበረ ደርቂ ብዛዕባ’ዚ ከባቢ ዝተፈለየ ግንዛበ ክህልወኒ ገይሩ’ዩ” ክብል ይገልጽ።

ኣብቲ ሽዑ እዋን ንዘጋጠመ ድርቂ ብዙሓት መንቀሊ እንተነበሩ’ኳ፡ መንግስቲ ነቶም ከባብታት ቆላሕታ ዘይምሃቡ፣ ኲናትን ምብራስ ኣግራብን ብቐዳምነት ይስርዑ።

ተሳትፎ ሕብረተሰብ

ኣብ ዓለም ዝለዓለ ምብራስ ኣግራብ ካብ ዝተኻየደሎም ከባብታት ኢትዮጵያ ቀዳምነት ትሕዝ። ኣግራብ ኣብ ዘየለዉሉ ሓመድ ምዕቃብ ከኣ ከቢድ’ዩ።

እንተኾነ ሳራን ካልኦት መሳርሕታን ብሓባር ብዝሰርሕዎ መሊስካ ናይ ምልማዕ ስራሕን ዕቀባ ሃብቲ ተፈጥሮን፡ እቲ ከባቢ ሓምላይን ሰሓብን ክኸውን ኪኢሉ ኣሎ።

ዶክተር ሳራ “ተፈጥሮ መሊሳ ንርእሳ ክተሕዊ ትኽእል’ያ” ክትብል ከምዝተዛረበቶ ይዝክር።

ነበርቲ እቲ ከባቢ’ውን ነቲ ፕሮጀክት ንምሕጋዝ ዝለዓለ ድልየት ነይርዎም’ዩ።

“ጥሪት ንመጋሃጫ ከይጥቀማሉን ኣግራብ ከይቑረጹን ሓቢሮምና ይሰርሑ ነይሮም” ክትብል ተረድእ ዶክተር ሳራ።

ሕብረተሰብ ኣብ ዘሳተፈ ስራሕ ነቲ ከባቢ ብኣግራብ (ደኒ) ናይ ምሽፋን ስራሕ’ዩ ዝስራሕ። እዚ ክዕወት ብምኽኣሉ ድማ ኣብ ትግራይ 15 ትርብዒት ኪሎሜትሮ ቦታ ምሉእ ብምሉእ ብዱር ተሸፊኑ’ሎ።

ኣብ ገለ ከባብታት ድማ ንነዊሕ ዓመታት ነቒጾም ዝጸንሑ ምንጪታት (ኣፍላጋት) ክምለሱ ክኢሎም ኣለዉ። ሩባታት’ውን ዓመት መመላእታ ክውሕዙ ይረኣዩ።

በዚ ምኽንያት ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ሓረስቶት ፍርያቶም እናወሰኸ ይመጽእ ኣሎ።

“ኣዝዩ ጥዑምን ተፈጥሮኣውን’ዩ”

“ናብቲ ጫካ ክንኣትው ከለና ሓደ ነገር ንቐልበይ ገዚኡ። ሓምላይ ሕብሪ ዝተቐብኡ ቆፎታት ንህቢ ብብዝሒ ይረኣዩ። ቅርብ ኢለ ንምርኣይ ስለዝደለኹ ተጸጊዐ” ይብል ጋዜጠኛ ቢቢሲ ጀስቲን ሮውላት።

“ሳራ ንኽጥንቀቅ እንተሓበረትኒ፡ ኣነ ግን ብዙሕ ኣይተገደስኩሉን” ዝብል ጀስቲን፡ ሃንደበት ዘይተጸበዮ ነገር ከምዘጋጠሞ ይዛረብ።

“ሽዑ ኣብ ኢደይ ዝኾነ ዘቃጽል ቃንዛ ተሰሚዑኒ። ክዳነይ ቅልዕ ኣቢለ ክርእይ ከለኹ ክልተ ኣናህብ ረኺበ። እቶም ኣናህብ ኣብ ዝነኸሱኒ ኣካለይ ደም ቋጺሩ ነይሩ” ይብል።

ንሱ ሓገዝ ንምርካብ ነቶም ካልኦት ኣብ ዝጸወዓሉ እዋን፡ ናብኡ ዝተጸገዐት ዶክተር ሳራ’ውን በቶም ኣናህብ ተነኺሳ።

“ኩላህና ካብቶም ኣናህብ ንምህዳም ነንበዓልና እናተዳፋፍእናን እናተረጋገጽናን ንምህዳም ፈቲንና” ክብል ነዚ ዝተፈጠረ ኣጋጣሚ ይዝክሮ።

ጀስቲን ኢዱ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እዝኑ፣ ከንፈሩን ሕቑኡን ብኣናህብ ተነኺሱ ነይሩ።

ነቲ መዓር ክጥዕም ብምኽኣሉ “ኣዝዩ ጥዑምን ተፈጥሮኣውን’ዩ፤ ፈትየዮ” ክብል ገሊጹ።

 

ፍልፍል፡- ቢቢሲ ትግርኛ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *